Zarząd majątkiem małoletniego dziecka

Prawidłowy zarząd majątkiem małoletniego dziecka to skomplikowane zagadnienie, które przy ważniejszych decyzjach finansowych niemal zawsze wymaga wsparcia doświadczonego adwokata. W polskim porządku prawnym zasadą jest, że do ukończenia przez dziecko osiemnastego roku życia, o jego majątku decydują rodzice. Nie oznacza to jednak pełnej swobody. Wiele czynności związanych z dysponowaniem dobrami materialnymi małoletniego przekracza tzw. zwykły zarząd. Właśnie co do nich rodzice nie mają dowolności, a na ich skuteczne i zgodne z prawem dokonanie niezbędna jest zgoda sądu rodzinnego. Jeśli stoją Państwo przed koniecznością uzyskania takiej zgody, nasza Kancelaria z Rzeszowa (www.rozwodadwokatrzeszow.pl) zaprasza do kontaktu – skutecznie przeprowadzimy Państwa przez całe postępowanie.

Co wchodzi w skład majątku małoletniego dziecka?

Majątkiem dziecka są wszelkie aktywa i pasywa należące do małoletniego. Mogą to być w szczególności pieniądze w tym środki zgromadzone na rachunkach bankowych, obligacje oraz gotówka, nieruchomości np. mieszkania, domy, działki lub nabyte w nich udziały, konkretne przedmioty wartościowe np. dzieła sztuki, biżuteria czy prawa lub roszczenia przysługujące dziecku. Do majątku dziecka wchodzić mogą również odziedziczone udziały w firmach lub papiery wartościowe. Czasem zdarza się jednak, że dziecko odziedziczy po zmarłym krewnym długi czyli pasywa, które jak już wspomniano także wchodzą w skład jego majątku.

Co ważne, w skład majątku dziecka podlegającego zarządowi rodziców nie wchodzą jego zarobki ani tzw. „przedmioty oddane do swobodnego użytku” takie jak chociażby prezenty czy kieszonkowe.

Obowiązki rodziców i opiekunów w zarządzaniu majątkiem dziecka

Zdolność do czynności prawnych to możliwość samodzielnego dokonywania czynności prawnych takich jak np. zawieranie umów czy składanie oświadczeń woli. Zgodnie z art. 15 k.c. małoletni, którzy ukończyli trzynaście lat mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Powyższe oznacza po pierwsze, że do ukończenia trzynastego roku życia małoletni nie mają żadnej, nawet ograniczonej, zdolności do czynności prawnej, a po drugie po ukończeniu trzynastu lat ale przed osiemnastym rokiem życia ich zdolność prawna ogranicza się do zwykłych umów zawieranych w życiu codziennym jak np. dokonanie zakupu słodyczy w sklepie.

Konsekwencją powyższego jest to, że aż do ukończenia osiemnastego roku życia małoletni nie mogą samodzielnie zarządzać swoim majątkiem, oczywiście z wyłączeniem, wspomnianych już wyżej, przedmiotów oddanych do swobodnego użytku. Wobec braku zdolności do czynności prawnych małoletniego zarząd nad jego majątkiem będzie należał do jego rodziców, którzy są uprawnieni do podejmowania wszelkich czynności zmierzających do zachowania majątku dziecka, jak również tych, których celem jest przysporzenie lub uszczuplenie majątku. Niemniej, jak już wspomniano, rodzic zarządzający majątkiem dziecka nie ma w tym zakresie pełnej dowolności co zostanie szerzej wyjaśnione w dalszej części artykułu.

Władza rodzicielska a prawo do zarządu majątkiem małoletniego

Obowiązek sprawowania zarządu nad majątkiem dziecka jest ściśle powiązany z przysługującą rodzicom władzą rodzicielską. Zgodnie z art. 101 § 1 k.r.o. rodzice obowiązani są sprawować z należytą starannością zarząd majątkiem dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Powyższe oznacza, że prawo do zarządzania majątkiem dziecka mają wyłącznie rodzice posiadający pełną władzę rodzicielską a pozbawienie lub zawieszenie władzy rodzicielskiej automatycznie oznacza utratę prawa do decydowania o majątku dziecka. Również w przypadku ograniczenia władzy rodzicielskiej sąd orzekający w tym przedmiocie może orzec o pozbawieniu rodzica możliwości zarządzania majątkiem małoletniego.

Zwykły zarząd majątkiem dziecka – co obejmuje w świetle prawa?

Zarząd majątkiem należy podzielić na dwie podstawowe kategorie tj. zwykły zarząd majątkiem oraz taki, który wykracza poza zwykły. Do zwykłego zarządu majątkiem dziecka zaliczyć należy działania związane ze zwykłą codzienną eksploatacją składników majątku dziecka np. konserwację należących do niego dzieł sztuki, dokonywanie bieżących opłat czy drobne naprawy.

Za czynności dokonywane w ramach zwykłego zarządu uważa się wypłaty nieprzekraczające w okresach miesięcznych kwoty dwukrotnego minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym roku, określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzeniu za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej. Od 1 stycznia 2026 roku kwota ta wynosi 9612 zł. Zarząd majątkiem dziecka powinien odbywać się z zachowaniem należytej staranności.

Czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu – zgoda sądu rodzinnego

Czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu będzie działanie wykraczające poza bieżące i rutynowe zarządzanie majątkiem. Ustawodawca nie stworzył katalogu czynności, które uznać należy za przekraczające zwykły zarząd majątkiem jednak analizując przepisy prawa należy stwierdzić, że do takich czynności trzeba zaliczyć np.:

• przekazanie rzeczy należącej do małoletniego w bezpłatne użytkowanie,

• zawarcie w imieniu małoletniego umowy,

• zbycie nieruchomości,

• odrzucenie spadku,

• czynności podejmowane w imieniu małoletniego w postępowaniu sądowym np. zawarcie ugody.

Co szczególnie ważne, czynności przekraczające zwykły zarząd nie mogą być samodzielnie dokonywane przez rodzica sprawującego zarząd i są w pełni uzależnione od zgody sądu rodzinnego. Aby uzyskać taką zgodę należy złożyć w sądzie rejonowym wniosek o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem małoletniego dziecka. Taki wniosek musi spełniać warunki przewidziane dla pisma procesowego oraz w dostateczny sposób uzasadniać konieczność dokonania czynności, której wniosek dotyczy. Wniosek podlega opłacie stałej w wysokości 100,00 zł.

Kto zarządza majątkiem po utracie władzy rodzicielskiej lub śmierci rodzica?

Z chwilą śmierci jednego z rodziców co do zasady zarząd nad majątkiem dziecka sprawuje drugi rodzic, który przejmuje pełnię wykonywania władzy rodzicielskiej, o ile wcześniej nie została ona ograniczona lub odebrana przez sąd. Tak samo w przypadku utraty przez jednego z rodziców władzy rodzicielskiej w stosunku do małoletniego. W przypadku śmierci obydwojga rodziców sąd rodzinny wyznaczy dziecku opiekuna prawnego, na którym od tej pory spoczywać będzie obowiązek sprawowania zarządu majątkiem małoletniego.

Pomoc prawna: Zarząd majątkiem małoletniego dziecka (Rzeszów i okolice)

Jak już zauważono, co do zasady, zarząd nad majątkiem małoletniego dziecka sprawują rodzice a dodatkowym zabezpieczeniem dóbr materialnych dziecka jest konieczność uzyskania zgody sądu rodzinnego na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd.

Jeśli potrzebują Państwo pomocy w kwestiach związanych z zarządem majątkiem dziecka zapraszamy do kontaktu z naszą Kancelarią. Nasze wieloletnie doświadczenie pozwoli nam służyć Państwu profesjonalną poradą prawną i rozwiązać wszelkie prawne zawiłości związane z gospodarowaniem majątkiem należącym do Państwa dziecka. Skutecznie wspieramy klientów z Rzeszowa i całego regionu.