Podwyższenie alimentów na dziecko

Ustalając wysokość alimentów na dziecko sąd kieruje się ściśle określonymi kryteriami, którymi są usprawiedliwione potrzeby dziecka oraz zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego. Trzeba jednak zauważyć, że inne potrzeby ma dziecko kilkuletnie od dziecka w wieku nastoletnim a co za tym idzie alimenty w wysokości ustalonej, gdy dziecko miało kilka lat z biegiem czasu mogą okazać się niewystarczające. W takiej sytuacji może okazać się konieczne wystąpienie do sądu z pozwem o podwyższenie alimentów na dziecko.

Przesłanki do podwyższenia alimentów

Do przesłanek podwyższenia alimentów na dziecko należy zaliczyć m.in. zwiększające się potrzeby dziecka, zmianę sytuacji materialnej i zarobkowej rodzica, wzrost kosztów utrzymania i edukacji, czy pojawienie się nowych wydatków np. na leczenie lub zajęcia dodatkowe.

Zwiększające się potrzeby dziecka

Dla żadnego rodzica nie jest niespodzianką fakt, że z wiekiem potrzeby dziecka ulegają zmianie zwykle poprzez ich zwiększenie. Z czasem gdy dziecko rośnie zaczynają ujawniać się pasje i zainteresowania, które zwykle wymagają nakładów finansowych, niejednokrotnie pojawia się konieczność czynienia większych wydatków na opiekę zdrowotną tj. na przykład wizyty u stomatologa czy ortodonty. Również postępy w edukacji generują coraz większe koszty a wreszcie sam fakt, że dziecko wkracza w etap intensywnego wzrostu sprawia, że także podstawowe wydatki związane z zakupem odzieży i obuwia ulegają zwiększeniu. Zgodnie z art. 138 k.r.o. w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Do zmiany stosunków, o której mowa w przytoczonym wyżej przepisie niewątpliwie należy zaliczyć także zwiększające się potrzeby dziecka. Takie stanowisko popiera także orzecznictwo Sądu Najwyższego, który w Uchwale z 16.12.1987 r., sygn. akt III CZP 91/86, OSNC 1988, nr 4, poz. 42., wskazał że „Podwyższenie alimentów następuje wówczas, gdy zwiększeniu uległy potrzeby uprawnionego albo zwiększyły się możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego.”

Zmiana sytuacji materialnej i zarobkowej rodzica

Co ważne, górną granicę świadczenia alimentacyjnego wyznaczają zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego oraz usprawiedliwione potrzeby uprawnionego do alimentacji, a także jak wskazuje cytowana wyżej uchwała Sądu Najwyższego podstawą podwyższenia alimentów może być również zwiększenie się możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego do świadczenia rodzica. Trzeba zaznaczyć, że przez możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego należy rozumieć nie aktualną wysokość osiąganych dochodów ale wysokość dochodów jaka może być osiągana przy wykorzystaniu wszelkich możliwość zobowiązanego tj. np. jego wykształcenia, umiejętności, czy możliwości wykorzystania w celach zarobkowych posiadanego majątku np. poprzez wynajem należącej do zobowiązanego nieruchomości.

Wzrost kosztów utrzymania i edukacji

Ponieważ wraz z upływem czasu zmieniają się praktycznie wszystkie potrzeby uprawnionego do alimentacji z wiekiem wzrastają także koszty jego utrzymania oraz edukacji. Nie jest przecież tajemnicą, że z wiekiem dziecka zmieniają się zarówno jego potrzeby żywieniowe jak również te związane z zakupem odzieży, obuwia, kosmetyków, czy rozwijaniem zainteresowań i pasji, a także potrzeby związane z edukacją uprawnionego np. wzrasta czesne należne placówkom oświatowym oraz koszt zakupu podręczników i innych pomocy naukowych. Mając na względzie powyższe należy uznać, że również te aspekty będą ściśle wpływały na wysokość należnych alimentów i będą stanowiły podstawę do wystąpienia do sądu z pozwem o podwyższenie alimentów.

Pojawienie się nowych wydatków (np. leczenie, zajęcia dodatkowe) 

Oprócz zmiany wysokości już ponoszonych wydatków często zdarza się, że wraz z wiekiem dziecka pojawiają się dodatkowe koszty, które należy pokryć. Do takich kosztów mogą należeć np. koszty leczenia ortodontycznego, koszty leków, które dziecko musi przyjmować na stałe, koszty wizyt u lekarza specjalisty, jeśli okażą się niezbędne, czy też koszty zajęć dodatkowych, na które uczęszcza dziecko. Zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w Lidzbarku Warmińskim z 1.06.2023 r., sygn. akt III RC 27/23, „(…) można żądać zmiany wysokości zasądzonych alimentów w przypadku zmiany stosunków między stronami. Zatem podstawą powództwa określonego w art. 138 krio może być tylko taka zmiana stosunków, która nastąpiła nie wcześniej niż po wydaniu wyroku zasądzającego po raz ostatni alimenty i jest na tyle istotna, że wpływa na wysokość zasądzonych alimentów. Przez zmianę stosunków rozumieć należy zmianę sytuacji osobistej, rodzinnej, majątkowej każdej ze stron. Do zmiany sytuacji majątkowej dochodzi w szczególności w przypadku zmiany dochodów stron, przesunięć w ich majątku; zwiększenia się bądź zmniejszenia koniecznych wydatków i kosztów utrzymania; uzyskania nowych możliwości zarobkowania bądź też w przypadku utraty dotychczasowych. Zmiana sytuacji osobistej i rodzinnej będzie miała miejsce w szczególności w przypadku zmiany stanu zdrowia stron wpływającego na ich możliwości zarobkowe lub też powodująca nowe wydatki, jak również w przypadku zwiększenia się bądź zmniejszenia liczby osób pozostających na ich utrzymaniu. Sąd bada przy tym zawsze, czy przedstawione powyżej procesy zaszły po stronie zarówno zobowiązanego jak i uprawnionego”. Jak wynika z powyższego, zmiana stosunków polegająca na pojawieniu się po stronie uprawnionego nowych wydatków związanych z jego utrzymaniem i wychowaniem również może stanowić podstawę żądania podwyższenia zasądzonych alimentów.

Jak udowodnić, że alimenty są zbyt niskie?

Jak w każdym postępowaniu, również w sprawie dotyczącej podwyższenia alimentów kluczową rolę będą odgrywały dowody uzasadniające zasądzenie przez sąd alimentów w zmienionej wysokości. Aby w dostateczny sposób uzasadnić żądanie należy udowodnić, że od momentu poprzedniego wyrokowania nastąpił wzrost kosztów utrzymania uprawnionego lub zmieniły się możliwości zarobkowe lub majątkowe zobowiązanego.

Jakie dowody przedłożyć w sądzie?

Wraz z pozwem o podwyższenie alimentów należy złożyć do sądu wszelkie dokumenty potwierdzające nasze twierdzenia i uzasadniające sformułowane żądania. Do takich dokumentów można zaliczyć np. wszelkie rachunki oraz faktury obrazujące wysokość pokrywanych wydatków jak również wszelkie dokumenty potwierdzające, że po stronie zobowiązanego nastąpiła zmiana w zakresie jego możliwość zarobkowych i majątkowych. Dowodem w sprawie o podwyższenie alimentów mogą być także zeznania świadków niemniej, co do zasady w sprawach tego typu sąd w pierwszej kolejności będzie opierał się na dowodach z przedstawionych dokumentów.

Jak dokumentować potrzeby dziecka?

Aby udowodnić, że zmianie uległa wysokość kosztów utrzymania dziecka należy przedstawić przede wszystkim paragony lub faktury dokumentujące ponoszone wydatki np. wydatki związane z zakupem odzieży i obuwia, kosztami podręczników, pomocy naukowych czy czesnego należnego placówce oświatowej, leków, wizyt u lekarza, dentysty czy ortodonty, czy w końcu wydatki ponoszone w związku z pasjami czy zajęciami dodatkowymi, na które uczęszcza dziecko.

Jak wykazać zmianę sytuacji finansowej?

O ile w przypadku, gdy żądanie podwyższenia alimentów opiera się na zmianie w zakresie wysokości wydatków na utrzymanie i wychowanie uprawnionego dowody będą miały raczej charakter dowodów z dokumentu o tyle w przypadku zmiany w zakresie możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego trudno będzie przedstawić dokument potwierdzający tą zmianę. Co prawda istnieje możliwość przedstawienia zaświadczenia o otrzymanej przez zobowiązanego podwyżce czy wyciągu z księgi wieczystej nabytej przez niego nieruchomości, jednak może się to okazać utrudnione. W takim przypadku pomocne mogą okazać się zeznania świadków, którzy potwierdzą, że zobowiązany nabył jakiś majątek np. otrzymał spadek lub kupił mieszkanie, które następnie wynajął.

Krok po kroku – jak złożyć pozew o podwyższenie alimentów?

Aby zainicjować postępowanie o podwyższenie alimentów należy złożyć do właściwego sądu poprawnie sformułowany pozew wraz z niezbędnymi załącznikami.

Właściwość sądu

Sądem właściwym do rozpoznania sprawy o podwyższenie alimentów jest wydział rodzinny i nieletnich sądu rejonowego miejscowo właściwego ze względu na miejsce zamieszkania uprawnionego. Powództwo można wytoczyć również przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania zobowiązanego a wybór, do którego sądu skierować pozew należy do powoda.

Treść pozwu i niezbędne załączniki

Pozew, jak każde pismo procesowe, musi spełniać szereg wymagań formalnych, które są ściśle określone przepisami prawa np. wskazywać sąd, do którego pozew jest kierowany, strony postępowania oraz wartość przedmiotu sporu, która jest równowartością kwoty o jaką chcemy podnieść świadczenie pomnożonej przez dwanaście miesięcy. Co ważne, pozew powinien zostać odpowiednio uzasadniony jak również powinien zawierać odpowiednie załączniki np. stosowne dokumenty, które uzasadniają nasze roszczenie, do których należy z całą pewnością zaliczyć wszelkie dokumenty i faktury obrazujące wysokość ponoszonych wydatków.

Opłaty i czas trwania postępowania

Co szczególnie istotne pozew o podwyższenie alimentów nie podlega opłacie sądowej i może być składany do sądu tak często jak tylko powód uzna to za stosowne (oczywiście w granicach rozsądku).

Jeśli zaś chodzi o czas trwania postępowania to ciężko go jednoznacznie określić, ponieważ jest on zależny od wielu zmiennych czynników takich jak np. stopień skomplikowania sprawy, czy aktualne obłożenie sądu. Niemniej, w przeważającej części postępowania w przedmiocie podwyższenia alimentów trwają średnio między sześć a dwanaście miesięcy, przy czym postępowania rozpoznawane przez sądy w mniejszych ośrodkach, co do zasady trwają krócej niż te, które toczą się np. w dużych miastach wojewódzkich.

Najczęstsze błędy przy podwyższaniu alimentów

Najczęstszym błędem, jaki popełniany jest przy składaniu pozwu o podwyższenie alimentów jest ich niedoszacowanie lub zawyżenie ponoszonych wydatków i domaganie się kwoty, której wysokość nie znajduje odzwierciedlenia w dołączonym materiale dowodowym. Należy pamiętać, że zasądzając alimenty sąd określi wysokość rzeczywiście ponoszonych wydatków tylko i wyłącznie w oparciu o aktualny stan faktyczny poparty dowodami. Co za tym idzie, żądanie alimentów niejako „na zapas” z góry skazane jest na niepowodzenie.

Brak aktualnych dowodów

Jak już wskazano, w postępowaniu o podwyższenie alimentów kluczową rolę odgrywają dowody, gdyż oceniając wysokość wydatków na utrzymanie i wychowanie dziecka sąd opiera się jedynie na tych dowodach, których dostarczą strony postępowania. Przekonanie, że sąd będzie sam dążył do ustalenia ile kosztuje utrzymanie dziecka jest błędne a brak przedstawienia odpowiednich dokumentów może skutkować niepowodzeniem naszej sprawy. Należy zatem pamiętać aby przed przystąpieniem do sporządzania pozwu przez co najmniej miesiąc zachowywać wszelkie paragony i faktury, które dokumentują wydatki ponoszone w związku z utrzymaniem i wychowaniem uprawnionego.

Niedoszacowanie kosztów utrzymania dziecka

Kolejnym błędem, jaki spotyka się w sprawach dotyczących podwyższenia alimentów jest niedoszacowanie kosztów utrzymania dziecka i określanie kwoty, o którą chcemy podnieść alimenty „na oko”. Oczywiście, jeśli będziemy domagać się konkretnej kwoty, która zostanie sądowi odpowiednio uzasadniona to z pewnością nasz pozew odniesie sukces niemniej, nawet, jeśli sąd uzna, że w rzeczywistości ponoszone wydatki są większe i należałoby zasądzić kwotę wyższą od żądanej to nie będzie mógł tego zrobić, ponieważ zgodnie z ogólną zasadą sąd nie może orzekać ponad żądanie strony.

Nieuwzględnienie zmian po stronie zobowiązanego

Orzekając o wysokości alimentów nie bez znaczenia dla sądu będą także możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego. Wobec tego, rozważając możliwość skierowania do sądu pozwu o podwyższenie alimentów należy wziąć pod uwagę także te dwie okoliczności. Niestety, częstym błędem jest lekceważenie tej kwestii, które skutkuje niepowodzeniem sprawy np. w sytuacji, gdy zobowiązany podupadł na zdrowiu i nie może wykonywać pracy zarobkowej, ponieważ w takiej sytuacji, sąd nie będzie skłonny nałożyć na niego jeszcze większego zobowiązania w postaci alimentów w podwyższonej wysokości.

Czy można uzyskać podwyższenie alimentów bez rozprawy?

Konieczność uczestniczenia w postępowaniu sądowym często jest odstraszająca i blokuje przed podjęciem decyzji o wysunięciu roszczenia o podwyższenie alimentów. Należy jednak wiedzieć, że uzyskanie alimentów w podwyższonej wysokości jest także możliwe bez konieczności uczestniczenia w wielu rozprawach i przedłużającym się postępowaniu sądowym.

Ugoda sądowa lub mediacja

Sposoby na uniknięcie stresującego postępowania sądowego są, co do zasady dwa a mianowicie zawarcie ugody sądowej lub poddanie się mediacji, w wyniku której strony postępowania mogą także osiągnąć porozumienie i zawrzeć ugodę, w której wspólnie określą optymalną wysokość świadczenia alimentacyjnego. Ugoda sądowa jest to ugoda, w której strony postępowania przed sądem ustalają wspólnie wysokość alimentów, która jest satysfakcjonująca zarówno dla uprawnionego jak i dla zobowiązanego. Taka ugoda ma moc prawną równą wyrokowi i tak jak wyrok może stanowić tytuł wykonawczy, który w razie potrzeby umożliwi wszczęcie egzekucji. Mediacje odbywają się natomiast przy udziale bezstronnego mediatora, którego zadaniem jest udzielenie stronom pomocy w osiągnięciu porozumienia co do nowej wysokości świadczenia. Od ugody sądowej różni się tym, że po jej zawarciu, dla jej pełnej skuteczności, wymagane jest zatwierdzenie jej przez sąd. Zatwierdzenie ugody odbywa się wyłącznie na wniosek strony lub stron. Ugoda zawarta w sprawie o podwyższenie alimentów powinna zawierać określenie kwoty podwyższonych alimentów oraz terminu i sposobu ich płatności. Zaletami ugody, czy to sądowej czy tej zawartej w wyniku odbytych mediacji jest niewątpliwie przyspieszenie całego postępowania, polubowne załatwienie sprawy i ustalenie kwoty alimentów, która satysfakcjonuje obie strony, a także fakt, że w razie braku terminowych płatności ze strony zobowiązanego, ugoda może stać się tytułem uprawniającym do wszczęcia egzekucji komorniczej.

Wzór wniosku o zatwierdzenie ugody alimentacyjnej

Jak już wspomniano, aby zawarta w wyniki mediacji ugoda mogła być skuteczna należy złożyć do właściwego sądu rejonowego wniosek o jej zatwierdzenie. Niżej przedstawiamy przykładowy wzór takiego pisma z zastrzeżeniem, że wszelkie użyte w nim dane osobowe są danymi nieprawdziwymi.

Rzeszów, dnia 23 lipca 2025 r.

Sąd Rejonowy w Rzeszowie

III Wydział Rodzinny i Nieletnich

Kustronia 4

35-303 Rzeszów

sygn. akt:   III RC 412/25

Powód:   Maja Kowalska

PESEL: 23211509877

Karkonoska 12

35-305 Rzeszów

zastępowana przez:  przedstawicielkę ustawową (matkę)

Annę Kowalską

Karkonoska 12

35-305 Rzeszów

Pozwany: Jan Kowalski

Poranna 45

37-700 Jarosław

Wniosek o zatwierdzenie ugody

Działając w imieniu Powódki, Mai Kowalskiej, jako jej przedstawiciel ustawowy (matka), ja niżej podpisana Anna Kowalska, wnoszę o zatwierdzenie ugody zawartej przed mediatorem Ireną Nowak w dniu 21 lipca 2025 r.

W imieniu Powódki

Przedstawiciel ustawowy – Anna Kowalska

Załączniki

Co szczególnie ważne, jak już sygnalizowano, wniosek o zatwierdzenie ugody składają strony lub jedna ze stron, ponieważ czynność ta nie należy do kompetencji mediatora, który przeprowadził mediacje. Mediator jest za to zobowiązany do złożenia do sądu protokołu z mediacji.

Pomoc adwokata – czy warto skorzystać z profesjonalnego wsparcia?

Sprawy rodzinne, w tym także sprawy dotyczące podwyższenia alimentów, są sprawami szczególnego rodzaju, które z jednej strony niosą ze sobą duży ładunek emocjonalny a z drugiej w sposób szczególny oddziałują na życie zainteresowanych. Z tego powodu pomoc profesjonalnego pełnomocnika może mieć wymiar zarówno merytoryczny jak również psychologiczny, ponieważ pozwala czuć się pewniej w tej nowej i stresującej sytuacji. Dlatego, chociaż udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest wymagany, zalecamy rozważenie takiej możliwości, ponieważ może przyczynić się do szybszego zakończenia postępowania a przede wszystkim przejścia przez postępowanie w sposób maksymalnie ograniczający stres i niepewność.

Podsumowanie – kiedy i jak skutecznie dochodzić wyższych alimentów?

Jak więc wspomniano na wstępie, podwyższenia alimentów można dochodzić, gdy pomiędzy stronami nastąpiła zmiana stosunków polegająca np. na zwiększeniu się potrzeb uprawnionego do alimentacji lub zmianie możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego. Aby skutecznie dochodzić alimentów w zmienionej wysokości należy skierować do sądu odpowiednio uzasadniony pozew, który zawiera niezbędne załączniki lub zawrzeć ugodę czy to sądową czy tą, którą zawiera się po odbytych wcześniej z udziałem profesjonalnego mediatora mediacjach. Należy jednak pamiętać, że żądanie podwyższenia alimentów zostanie uwzględnione jedynie wtedy, gdy sąd uzna, że faktycznie wystąpiły uzasadniające je przesłanki.