Czy muszę składać odpowiedź na pozew o rozwód? Co zrobić, gdy otrzymasz pismo z sądu

Bardzo często jest tak, że zanim jeden z małżonków zdecyduje się złożyć pozew o rozwód, to małżeństwo nie funkcjonuje poprawnie już od dłuższego czasu. Czasami jest to rok, a w skrajnych przypadkach bywa nawet, że i kilkanaście lat. Dlatego często samo otrzymanie z Sądu listu zawierającego pozew o rozwód nie jest dużym zaskoczeniem dla małżonka, co oczywiście nie oznacza, że informacja o rozwodzie jest radosna, a sam pozew o rozwód był wręcz oczekiwany. Wręcz przeciwnie, właśnie wtedy pojawiają się przeróżne emocje, a wielokrotnie również i paraliżujący strach. W niniejszym artykule odpowiemy co zrobić, gdy otrzymasz pozew o rozwód, a w szczególności czy należy złożyć odpowiedź na pozew o rozwód.

Odpowiedź na pozew o rozwód

 Odpowiedź na pozew jest zwykłym pismem procesowym, w którym osoba pozwana, czyli ta przeciwko której wytacza się sprawę o rozwód, ma możliwość ustosunkowania się do twierdzeń i dowodów zawartych w pozwie. Pozew o rozwód, jak wielokrotnie wskazywaliśmy, jest pismem inicjującym sprawę o rozwód, w którym małżonek podaje okoliczności dotyczące przebiegu małżeństwa oraz przyczyny i moment, które w jego ocenie spowodowały trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego Stron.

Odpowiedź na pozew jest zatem pismem procesowym, w którym druga Strona – Pozwany może przedstawić swoje stanowisko dotyczące istniejącego jeszcze małżeństwa Stron. Odpowiedź na pozew jako pismo procesowe, powinna zawierać określone przez ustawę z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (dalej również jako „k.p.c.”) elementy, a mianowicie:

1. Oznaczenie Sądu, do którego małżonek składa odpowiedź na pozew;
2. Oznaczenie sprawy, w której składana jest odpowiedź, czyli wskazanie sygnatury sprawy;
3. Oznaczenie Stron postępowania – Powoda oraz Pozwanego i ich pełnomocników jeśli w sprawie występują, tj. wskazanie imienia i nazwiska, adresu do doręczeń oraz wskazanie numer PESEL Pozwanego (to jego pierwsze pismo procesowe);
4. Oznaczenie rodzaju pisma, czyli wskazanie, że jest to odpowiedź na pozew o rozwód;
5. Wskazanie wniosków i żądań (np. wniosku o rozwiązanie małżeństwa z winy drugiego małżonka, czy też wniosku o orzeczenie rozwodu bez orzekania o winie, wniosku o ustalenie miejsca pobytu dzieci przy innym rodzicu, wniosku o zasądzenie innych alimentów, aniżeli tych wskazanych w pozwie, bądź wniosku o zasądzenie kosztów postępowania) oraz wniosków dowodowych, tj. dokumentów, zdjęć filmów czy świadków, którzy mają wiedzę oraz znaczenie dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy;
6. Uzasadnienie swoich twierdzeń i wniosków;
7. Odniesienie się do twierdzeń i wniosków przywołanych przez Powoda;
8. Podpis osoby wnoszącej odpowiedź na pozew;
9. Załączniki – czyli fizycznie przedstawienie dowodów, o których przeprowadzenie wnosił małżonek w odpowiedzi na pozew, a które to dowody mają potwierdzać zasadność twierdzeń osoby wnoszącej odpowiedź.

To jakie dowody i twierdzenia należy podnieść oraz ilu i jakich świadków należy wskazać uzależnione jest od treści samego pozwu o rozwód. Zasadniczo, jeśli małżonkowie są zgodni co do kwestii związanych z rozwodem (również tych dotyczących uregulowania sytuacji opiekuńczej małoletnich dzieci po rozwodzie jeśli małżonkowie posiadają dzieci) to zasadniczo nie ma konieczności wskazywania 10 świadków w sprawie, bowiem jeśli stanowisko Stron nie ulegnie zmianie do momentu rozprawy, a właściwie, do momentu przesłuchania małżonków na rozprawie, to Sąd nie będzie ich nawet przesłuchiwał.

Termin na złożenie odpowiedzi na pozew

 Co do zasady termin na wniesienie odpowiedzi na pozew wynosi minimum 14 dni od dnia doręczenia Pozwanemu pozwu. Jest to termin, który wprost wynika z art. 205¹ k.p.c. Skoro termin wynosi minimalnie 14 dni, to zdarza się czasami, że Sąd wyznacza Pozwanemu dłuższy termin na złożenie odpowiedzi na pozew. Zwykle dzieje się tak, gdy aktualne obciążenie Sądu jest duże. Jednak w praktyce w Sądzie Okręgowym w Rzeszowie bardzo rzadko wyznaczane są terminy dłuższe, aniżeli dwutygodniowe.

Odpowiedź na pozew – jakie załączniki?

Skoro odpowiedź na pozew ma zawierać stanowisko Pozwanego co do twierdzeń zawartych przez Powoda w pozwie, to w konsekwencji również musi zawierać zestawienie wszystkich dowodów na poparcie racji Pozwanego. W praktyce oznacza to, że jeśli np. małżonek uważa, że zasadnym jest orzeczenie rozwodu z winy Powoda, to musi uzasadnić, gdzie (w jakich wydarzeniach lub zachowaniach małżonka) winy tej upatruje.

W sytuacji, gdy małżonkowie mają małoletnie dzieci, to w wyroku rozwodowym Sąd rozstrzygnie o najważniejszych kwestiach dotyczących opieki i wychowania dzieci zarówno po rozwodzie, jak i w trakcie postepowania rozwodowego, a mianowicie o miejscu zamieszkania dzieci, władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi, alimentach na dzieci oraz o kontaktach z dziećmi. Składając w takiej sytuacji odpowiedź na pozew trzeba zawrzeć swoje stanowisko nie tylko w kwestii rozwodu oraz winy w rozkładzie pożycia małżeńskiego ale również w zakresie kwestii związanych z wychowaniem i funkcjonowaniem dzieci po rozwodzie rodziców. Może być taka sytuacja, w której małżonek co do zasady ma podobne stanowisko w sprawie rozwodu, natomiast nie zgadza się z zaproponowanymi przez małżonka alimentami, opieką, czy formułą kontaktów z dziećmi. Wówczas powinien przekonać Sąd do swoich twierdzeń właśnie poprzez wskazanie odpowiednich dowodów. Jeśli małżonek uważa, że Powód dochodzi za wysokich alimentów na dziecko, wówczas musi przedstawić dowody, że koszty utrzymania i wychowania dziecka są zawyżone (wygenerowane na potrzeby postępowania rozwodowego), a faktyczne koszty wychowania dziecka wynoszą mniej (potwierdzenia płatności za zajęcia dodatkowe, za wizyty u  lekarzy etc.) ewentualnie, że małżonek nie posiada możliwości finansowych i zarobkowych do płacenia alimentów w dochodzonej wysokości (PIT, zaświadczenie o dochodach, dokumenty związane z kosztami utrzymania Pozwanego, tj. rachunki zamieszkanie, media, etc.).

Jeśli małżonek ma inne stanowisko w zakresie winy i uważa, że winny w rozkładzie pożycia jest drugi z małżonków, bądź kwestionuje swoją wyłączną winę w rozkładzie pożycia, wówczas musi przedstawić dowody świadczące o winie drugiego małżonka, a mianowicie zdjęcia, nagrania, sprawozdanie z czynności detektywistycznych, informacje dotyczące założenia w rodzinie niebieskiej karty, czy dane świadków którzy byli świadkami np. zdrady bądź przemocy w małżeństwie.

Czy muszę złożyć odpowiedź na pozew?

Nie, co do zasady nie ma konieczności złożenia odpowiedzi na pozew. Jest jednak pewien haczyk. Brak złożenia odpowiedzi na pozew o rozwód oznacza, że Pozwany zasadniczo pozbawia się możliwości wyrażenia swojego stanowiska co do przebiegu i rozpadu małżeństwa oraz, że co do zasady nie kwestionuje stanowiska Powoda zawartego w pozwie. Jednocześnie brak złożenia odpowiedzi na pozew umożliwia Sądowi wydanie wyroku zaocznego. Kancelaria zawsze rekomenduje złożenie przez Pozwanego odpowiedzi na pozew i zrobienie tego w wyznaczonym przez Sąd terminie, aby nie narazić się na negatywne konsekwencje procesowe. Złożenie odpowiedzi na pozew zalecane jest również, jeśli Pozwany zgadza się z Powodem w kwestiach związanych z rozwodem i późniejszą opieką nad małoletnimi dziećmi Stron.

Brak odpowiedzi na pozew – jakie skutki?

Jak wskazano powyżej, brak złożenia odpowiedzi na pozew otwiera Sądowi możliwość do wydania w sprawie wyroku zaocznego, czyli wyroku bez udziału Pozwanego w sprawie. Oczywiście aby móc mówić o braku udziału w sprawie Pozwanego, Pozwany również nie może przyjść na rozprawę lub przyjść na rozprawę ale nie brać w niej udziału. W takiej sytuacji, w przypadku braku jakiegokolwiek przeciwnego twierdzenia oraz dowodu na jego poparcie, Sąd uzna za prawdziwe twierdzenia Powoda przedstawione w pozwie, a wynik takiego postępowania może być wręcz skrajnie niekorzystny dla Pozwanego.

Jednocześnie brak złożenia odpowiedzi na pozew i nawet brak udziału w sprawie Pozwanego nie oznacza, że Sąd nie przeprowadzi żadnego postępowania dowodowego w sprawie, bowiem przeprowadzi je ale tylko w minimalnym lecz niezbędnym zakresie. W sprawie o rozwód Sąd ma obowiązek przeprowadzić dowód z przesłuchania Stron i w sytuacji, gdy Pozwany nie stawi się na rozprawę, Sąd przeprowadzi jedynie dowód z przesłuchania Powoda. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Sąd wydaje wyrok.

Oczywiście w przypadku, gdy Sąd wyda wyrok zaoczny Pozwany ma prawo złożyć sprzeciw od niego, niemniej zawsze lepiej działać wcześniej, aby nie dopuścić do takiej sytuacji.

Sprawa o rozwód – podsumowanie i pomoc adwokata

Jak wskazano powyżej, odpowiedź na pozew jest ważnym pismem w całym toku postępowania rozwodowego. Ponieważ jest to pierwsze pismo procesowe Pozwanego, odpowiedź powinna zawierać szereg szczegółowo wymienionych elementów, a w tym również zawierać dowody na poparcie twierdzeń Pozwanego. Co jest jednak najistotniejsze, to fakt, że brak złożenia odpowiedzi na pozew w żadnym wypadku nie wstrzyma rozwodu. Jednocześnie brak złożenia odpowiedzi może narazić Pozwanego na negatywne konsekwencje procesowe i doprowadzić również do wydania wyroku zaocznego.