Nowy partner a kontakty z dzieckiem. Czy można zakazać spotkań?

Rozwód wiąże się z potężnym obciążeniem emocjonalnym dla obu stron postępowania. Sytuacja komplikuje się jednak najbardziej, gdy w tle pojawia się nowa relacja byłego lub obecnego małżonka. Ułożenie sobie życia na nowo po rozstaniu to naturalny krok, jednak pojawienie się nowego partnera często rodzi konflikty między byłymi małżonkami, co może znacząco utrudnić dotychczasowe ustalanie kontaktów z dzieckiem w Rzeszowie. Kwestia relacji nowy partner a kontakty z dzieckiem to moment, w którym zaczyna się prawdziwy emocjonalny rollercoaster. Niestety, przy rozstaniach dzieci wielokrotnie stają się nieświadomą kartą przetargową, a negatywne emocje i urażona duma biorą górę nad zdrowym rozsądkiem. Wielu małżonków, oceniając podobną sytuację z boku, uznałoby takie zachowania za niepoważne, jednak we własnej sprawie tracą obiektywizm. Obiektywnie, wejście w życie rodziny „tej drugiej” osoby to niezwykle trudny czas dla wszystkich: byłych małżonków i nowych partnerów, ale przede wszystkim dla dzieci, które muszą na nowo uporządkować swój świat. Z doświadczenia Kancelarii wynika jedno – nieczysta gra dziećmi nigdy nie kończy się dobrze. W niniejszym artykule dokładnie przeanalizujemy, jak wygląda relacja nowy partner a kontakty z dzieckiem w świetle prawa i odpowiemy na kluczowe pytanie: czy rodzic może zakazać spotkań z małoletnim w obecności partnera drugiego rodzica?

Jak ustalane są kontakty rodziców z dzieckiem?

Zgodnie z art. 58 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej również jako „k.r.o.”) „W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia.” 

Tym samym, rozstrzygnięcie o kontaktach z dzieckiem jest jednym z obligatoryjnych rozstrzygnięć wydawanych przez Sąd w ramach postępowania o rozwód. Bardzo często jeśli rodzicie potrafią się ze sobą porozumieć w tej kwestii Sąd nie kwestionuje dokonanych przez nich ustaleń i jeśli małżonkowie są zgodni co do formuły kontaktów uwzględnia je w wydanym przez siebie orzeczeniu.

Trzeba jednak zaznaczyć stanowczo, że w rozstrzygnięciach dotyczących kontaktów małoletnich dzieci w ramach sprawy o rozwód, zasadniczym kryterium jest dobro dziecka. Pojęcie „dobro dziecka” nie ma swojej definicji legalnej. W postanowieniu z dnia 11 lutego 1997 r., sygn. akt II CKN 90/96 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że „pojęcie dobra dziecka z jednej strony obejmuje całą sferę najważniejszych jego spraw osobistych, przykładowo takich jak rozwój fizyczny i duchowy, odpowiednie kształcenie i wychowanie oraz przygotowanie do dorosłego życia, z drugiej zaś – ma ono wyraźny wymiar materialny. Polega on na konieczności zapewnienia dziecku środków do życia i realizacji celów o charakterze osobistym, a w wypadku gdy ma ono swój majątek, także na dbałości o jego interes majątkowy” (Legalis, nr 333272).

Jeśli natomiast rodzice nie są w stanie wypracować porozumienia w zakresie formuły kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, wówczas Sąd posiłkuje się opinią Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów (OZSS), który wydaje ją w oparciu o przeprowadzone przez siebie badania. Opinia zawiera zaproponowaną przez OZSS formułę kontaktów dziecka z rodzicem, z którym nie mieszka na co dzień. W ekstremalnych przypadkach, kierując się dobrem dziecka Sąd może zakazać kontaktów z drugim z rodziców.

Czy zawsze Sąd ustala kontakty rodziców z dzieckiem?

Nie, nie zawsze podczas rozwodu ustalane są kontakty rodziców z dzieckiem. Jest to możliwe jedynie w przypadku, gdy rodzice zgodnie wniosą o to, aby takich kontaktów z dzieckiem nie orzekać. Wielokrotnie dzieje się to w sytuacji, gdy rodzice zawarli ze sobą porozumienie rodzicielskie, bądź w sytuacji, gdy rodzice dziecka mają ze sobą na tyle dobre relacje, że nie jest konieczne orzekanie o kontaktach. Sytuacja zmienia się, gdy rodzice nie są zgodni w tej kwestii i wówczas Sąd zobligowany jest wydać rozstrzygnięcie w tym zakresie. Czasami nawet w sytuacji podpisania przez rodziców porozumienia rodzicielskiego Sąd przenosi zawarty przez nich plan kontaktów do sentencji wyroków. Z doświadczenia widzę, że rodzice raczej wolą mieć uregulowane swoje ustalenia w ramach wyroku rozwodowego, a nie jedynie w ramach dowolnych ustaleń pomiędzy sobą (w ramach porozumienia rodzicielskiego).

Czy sąd może zakazać kontaktów w obecności nowego partnera?

Jak wskazano powyżej, najwięcej emocji pojawia się, gdy drugi z małżonków zaczyna sobie układać życie po rozstaniu. Niejednokrotnie dzieje się to jeszcze w trakcie rozwodu, czy zaraz po nim. Zauważamy tendencje, że jeśli małżonkowie robią to równolegle, wówczas rozwód jest spokojniejszy. Większe problemy zaczynają się gdy robi to tylko jeden z małżonków. Bardzo często pojawiają się wtedy oskarżenia ze strony drugiego małżonka, że nowy związek rodzica nie służy dziecku oraz, że były małżonek nie zgadza się na obecność nowego partnera w trakcie odbywania kontaktów z małoletnimi dziećmi Stron.

W trakcie postępowań rozwodowych pojawiają się wówczas oskarżenia o rzekomym złym wpływie nowej relacji, bądź samego nowego partnera na dziecko. Podkreślić trzeba, że bardzo często oskarżenia te są wynikiem wyłącznie urażonej dumy drugiego rodzica, a nowy partner czy partnerka nie są obiektywnie żadnym zagrożeniem dla dziecka. Owszem sytuacja dziecka jest trudna, ponieważ już sam proces rozstania rodziców wiąże się dla dziecka ze znacznymi emocjami. Najlepiej jest jednak, jeśli rodzice potrafią być tymi rodzicami, którzy umieją postawić dobro swojego dziecka ponad swoją urażoną dumę. W teorii brzmi jak coś oczywistego, w procesie rozwodowym nie jest.

Najważniejsza jest jednak kwestia, że ani władza rodzicielska rodzica ani prawo do kontaktów z dzieckiem nie obejmują swoim zakresem wpływania na decyzje życiowe drugiego rodzica. O ile rodzice posiadający władzę rodzicielską (zarówno w pełnym jak i ograniczonym zakresie) mają wpływ na podejmowanie decyzji dotyczących wychowania dziecka, jego edukacji czy jego zdrowia (wszystkich bądź wyszczególnionych) o tyle kompetencja wychowawcza nie wykracza poza sferę związaną z dzieckiem, a zatem w żadnym wypadku nie dotyczy życia prywatnego drugiego rodzica, nawet jeśli sfera ta obejmuje również czas, w którym dziecko jest u drugiego rodzica. Podkreślić trzeba, że nie ma żadnej prawnej możliwości, aby móc „zakazać” obecności w życiu dziecka nowego partnera drugiego z rodziców.

Inaczej sytuacja przedstawia się gdy faktycznie nowa osoba, która pojawiła się w życiu drugiego rodzica obiektywnie zagraża dobru dziecka, np. stosuje w stosunku do niego przemoc, znajduje się w czynnym uzależnieniu, czy też została skazana za przestępstwo w stosunku do małoletnich. Analizując pojawiające się w trakcie rozwodu zarzuty w stosunku do nowego partnera Sąd nie opiera się na subiektywnych odczuciach, wielokrotnie będących skutkiem zazdrości, czy urażonej dumy, a skupia się na konkretach – dowodach – zarówno tych uzyskanych samodzielnie przez Strony jak i tych obiektywnych – opinii specjalistów, a w tym również biegłych.

Czy rodzic może zakazać kontaktów dziecka w obecności partnera drugiego rodzica po rozwodzie?

Należy wyraźnie odróżnić sferę życzeń i emocji od faktycznych możliwości prawnych. Samowolne „zakazanie” drugiemu rodzicowi widywania się z dzieckiem w obecności nowej osoby jest niemożliwe i narusza postanowienia wyroku rozwodowego. Istnieją jednak sytuacje, w których rodzic dostrzega realne, poparte dowodami zagrożenie dla małoletniego. Co wniesie nową perspektywę do tej sprawy, to fakt, że w takich przypadkach jedyną legalną drogą jest złożenie do sądu rodzinnego wniosku o zmianę ustaleń dotyczących kontaktów. Sąd, badając jak relacja na linii nowy partner a kontakty z dzieckiem wpływa na małoletniego, dysponuje szerokim wachlarzem narzędzi. Może na przykład orzec, że spotkania mają odbywać się poza miejscem zamieszkania drugiego rodzica, wykluczyć obecność osób trzecich, a w skrajnych przypadkach nakazać odbywanie kontaktów wyłącznie w obecności kuratora sądowego. Bardzo ważnym, a często pomijanym aspektem jest również wiek i wola samego dziecka. Polskie sądy coraz częściej dopuszczają dowód z wysłuchania małoletniego. Jeśli starsze dziecko (np. nastolatek) stanowczo i w sposób uzasadniony odmawia spędzania czasu w towarzystwie nowej partnerki lub partnera ojca/matki, sąd weźmie to pod uwagę przy modyfikowaniu planu wychowawczego, stawiając komfort psychiczny dziecka na pierwszym miejscu.

Czy muszę pytać o zgodę na przedstawienie dziecku nowego partnera?

Nie, nie ma potrzeby uzyskiwania zgody drugiego rodzica na przedstawienie dziecku swojego nowego partnera czy partnerki. Nie oznacza to jednak, że nie warto kwestii tej poruszyć z drugim rodzicem tak by zrobić to jak najspokojniej, a co za tym idzie najlepiej dla dziecka. O ile po rozwodzie małżonkowie przestają być rodziną, o tyle rodzicami pozostają zawsze i warto szanować wzajemnie siebie i swoje zdanie w tej kwestii.

Zaznaczyć też trzeba, że wroga postawa przy wprowadzeniu do życia dziecka nowego partnera czy partnerki może zostać odebrana negatywnie przez Sąd. Nie może być bowiem tak, że pod rzekomą przykrywką dbania o dobro dziecka załatwiane będą prywatne rozgrywki pomiędzy rodzicami. Jeśli dojdzie do badania w OZSS, a przy konflikcie rodziców do tego badania w końcu dojdzie, wówczas może okazać się, że wszystkie te „nieczyste zagrywki” zostaną wypunktowane w opinii, a cała sytuacja obróci się przeciwko temu rodzicowi, który rzekomo walczył o dobro swojego dziecka.

Czy mogę zabronić mężowi nocowania nowej partnerki, gdy ma kontakty z dzieckiem?

Co do zasady nie można zabraniać nocowania nowej partnerki, gdy ojciec odbywa kontakty z dzieckiem. Oczywiście są sytuacje wyjątkowe, gdy np. warunki lokalowe nie sprzyjają takiej sytuacji, niemniej nawet w takiej sytuacji  warto aby każda ze Stron podeszła do sprawy ze spokojem i nie atakowała drugiej.

Kontakty z dzieckiem Kancelaria Rzeszów

Żaden z rodziców nie może zakazać dziecku kontaktów z nowym partnerem bądź partnerką drugiego rodzica jedynie na podstawie własnych niechęci czy z powodów urażonej dumy. Interwencja w kontakty jest możliwa prawnie jedynie wtedy, gdy obecność nowej osoby w życiu dziecka faktycznie zagraża jego dobru. Zawieranie nowych relacji jest naturalną konsekwencją rozwodu i choć obiektywnie jest to dla dziecka trudne przeżycie, sytuacja staje się o wiele gorsza, jeśli nowy związek potęguje konflikt dorosłych. W takich chwilach priorytetem zawsze powinno być zabezpieczenie emocji małoletniego.

Jeśli czujesz, że sytuacja w Twojej rodzinie wymknęła się spod kontroli, potrzebujesz obiektywnej oceny prawnej lub chcesz zmodyfikować ustalenia dotyczące spotkań – skontaktuj się z nami. Nasza Kancelaria w Rzeszowie przeanalizuje Twoją sprawę i pomoże Ci wypracować rozwiązanie, które najskuteczniej ochroni dobro Twojego dziecka. Umów się na poradę prawną już dziś.