Kontakty z dzieckiem a alimenty

W wyroku rozwodowym Sąd zobligowany jest rozstrzygnąć o sytuacji opiekuńczo-wychowawczej małoletniego dziecka. W tym celu orzeka o władzy rodzicielskiej, o tym, jak będą wyglądać kontakty z dzieckiem, a alimenty i ich ostateczna wysokość to kolejna kluczowa kwestia rozstrzygana na sali rozpraw. Zwykle, co wydaje się wręcz oczywiste, podczas rozwodu to właśnie sprawy związane z wychowaniem dzieci wzbudzają najwięcej emocji. Niestety zdarza się, że rodzice uważają, iż jeśli nie widują się z dziećmi, mają spotkania w niewielkim wymiarze lub ich władza rodzicielska została ograniczona, to nie ma powodów, aby płacili na ich utrzymanie. W niniejszym artykule szczegółowo analizujemy relację na linii kontakty z dzieckiem a alimenty i odpowiadamy na pytanie, czy częstotliwość spotkań faktycznie wpływa na wysokość zasądzanych kwot.

Wysokość świadczeń: jak są ustalane kontakty z dzieckiem a alimenty?

Zgodnie z przepisami, a dokładnie z art. 135 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej również jako „k.r.o.”), wysokość alimentów na dziecko ustalana jest w oparciu o dwa kryteria, tj.:

1. Usprawiedliwione potrzeby uprawnionego dziecka;

2. Możliwości zarobkowe i majątkowe rodzica zobowiązanego do alimentów.

Usprawiedliwione potrzeby dziecka to, co do zasady, koszty jego utrzymania. Do tej kategorii nie zalicza się jedynie tych najbardziej podstawowych wydatków, takich jak wyżywienie czy koszty związane z zapewnieniem mieszkania. Usprawiedliwionymi kosztami są również opłaty za zajęcia dodatkowe, korepetycje, wyjazdy wakacyjne, leczenie (w tym również specjalistyczne, np. ortodontyczne), czy rehabilitację. W postępowaniu Sąd zawsze ocenia indywidualną sytuację dziecka i na tej podstawie kwalifikuje, które z kosztów są usprawiedliwione, a które wygenerowane jedynie na potrzeby postępowania o rozwód (niestety ciągle spotykamy się z takimi sytuacjami).

Przez możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego – rodzica – należy rozumieć jego potencjał zarobkowy, a zatem wysokość dochodów, jaka może być przez niego osiągana przy wykorzystaniu jego wszelkich możliwości (wykształcenia, umiejętności, możliwości wykorzystania w celach zarobkowych posiadanego majątku, np. wynajem nieruchomości czy sprzedaż ruchomości), a nie jedynie faktycznie osiągane wynagrodzenie.

Co istotne, zgodnie z art. 135 § 2 k.r.o. „Wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego.”

Powyższe oznacza, że zaspokajanie obowiązku alimentacyjnego w stosunku do małoletniego dziecka może polegać wyłącznie na wychowywaniu dziecka i sprawowaniu nad nim osobistej opieki. Reguła ta ma w oczywisty sposób zastosowanie w przypadku małego dziecka, kiedy to zazwyczaj matka sprawuje nad nim stałą opiekę (np. karmi) i w związku z tym ma ograniczone możliwości zarobkowe. W takich przypadkach obowiązek alimentacyjny może polegać wyłącznie na osobistym sprawowaniu opieki, a obowiązek dostarczania środków finansowych spoczywa na drugim rodzicu.

Wiadomo jednak, że wraz z rozwojem dziecka zmieniają się jego potrzeby, a część z nich może być zaspokajana przez oboje rodziców. Ustalając obowiązek alimentacyjny, Sąd bierze pod uwagę faktyczne zaangażowanie rodzica w wychowanie. Analizując powiązanie, jakim są kontakty z dzieckiem a alimenty, zasada jest prosta: im większe jest to zaangażowanie w opiekę, tym alimenty będą niższe, przy czym ich ostateczna wysokość musi być adekwatna do potrzeb dziecka i możliwości zarobkowych rodzica.

Opieka naprzemienna, kontakty z dzieckiem a alimenty

Warto wskazać, że w przypadku opieki naprzemiennej Sąd co do zasady przyjmuje, że obowiązek alimentacyjny realizowany jest przez rodziców w równym stopniu i każde z nich musi zapewnić dziecku podstawowe potrzeby. Oznacza to, że jeśli dziecko uczęszcza do prywatnej placówki, na dodatkowe zajęcia lub pozostaje pod opieką lekarza, każdy z rodziców powinien w połowie partycypować w kosztach. Odbywa się to na różne sposoby: placówki mogą dzielić faktury za szkołę czy przedszkole na dwoje rodziców, rodzice mogą opłacać zajęcia na zmianę co drugi miesiąc, lub po wykonanej płatności zwracać przypadającą połowę drugiemu rodzicowi. Wybór sposobu zależy od samych stron, przy czym kluczowe jest ich współdziałanie.

Oczywiście, zdarzają się sytuacje, w których pomimo sprawowania opieki naprzemiennej, Sąd przyznaje alimenty na dziecko. Dzieje się to głównie w dwóch przypadkach:

1. Gdy istnieje duża dysproporcja w zarobkach rodziców – zamożniejszy rodzic w większym stopniu partycypuje w utrzymaniu, co ma na celu zapewnienie dziecku równej stopy życiowej z obojgiem rodziców.

2. Gdy rodzice zawrą stosowne porozumienie bądź ugodę. Z praktyki wynika, że często to jeden z rodziców pilnuje wszystkich opłat edukacyjnych i medycznych. W takiej sytuacji rodzice umawiają się, że podział obowiązku pozostaje bez zmian (jeden rodzic opłaca rachunki), a drugi zapewnia mu jedną stałą kwotę co miesiąc na realizację tych celów.

Kontakty z dzieckiem a alimenty – czy częstsze widzenia obniżają kwotę?

Skoro obowiązek alimentacyjny może polegać na osobistych staraniach o utrzymanie dziecka, to w oczywisty sposób zaangażowani rodzice właśnie w ten sposób częściowo go realizują. Trzeba jednak zaznaczyć, że nawet rodzic silnie zaangażowany w opiekę nie będzie płacił groszowych alimentów (np. 200,00 zł). Koszt utrzymania małoletniego obciąża po połowie jego rodziców. Sąd bada zatem miesięczne wydatki na dziecko i w wyroku dzieli je proporcjonalnie. Przykładowo, jeśli Sąd ustala koszty utrzymania na 2.000,00 zł, zasądza od rodzica, z którym dziecko na co dzień nie mieszka, przynajmniej kwotę 1.000,00 zł. Rozpatrując kwestię kontakty z dzieckiem a alimenty, widać, że wysokość świadczenia jest ściśle proporcjonalna do zaangażowania w wychowanie.

Tym samym, jeśli rodzic widuje się z dzieckiem przez 2 weekendy w miesiącu (łącznie 4 dni), może się spodziewać wyższych alimentów niż rodzic, który spotyka się z małoletnim znacznie częściej. Jego obowiązek opiekuńczy będzie bowiem realizowany w większej mierze w formie finansowej. Jako adwokat od rozwodów zaznaczam, że 2 weekendy w miesiącu to faktycznie niewielki wymiar czasu. W takim wypadku, przy miesięcznym koszcie utrzymania wynoszącym 2.000,00 zł, Sąd może zasądzić od rodzica „weekendowego” np. kwotę 1.500,00 zł czy 1.800,00 zł (zależnie od jego możliwości majątkowych).

Utrudnianie widzeń: kontakty z dzieckiem a alimenty w praktyce sądowej

Zdarzają się sytuacje, w których jeden z rodziców chce aktywnie uczestniczyć w życiu małoletniego, a jest mu to utrudniane przez drugiego opiekuna z czysto finansowych pobudek. Takie zachowanie zawsze niekorzystnie wpływa na rozwój dziecka i jego relacje z rodzicem izolującym (szczególnie w dłuższej perspektywie).

Jeśli rodzic utrudnia spotkania, należy wystąpić do Sądu z wnioskiem o uregulowanie kontaktów i ich zabezpieczenie (przy rozstaniu partnerów) lub o samo zabezpieczenie kontaktów (w trakcie sprawy rozwodowej), a docelowo o zagrożenie nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej za ich niewykonywanie. Z całą pewnością rozwiązaniem nie jest samowolne zaprzestanie płacenia, ponieważ doprowadzi to jedynie do wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez komornika.

Trzeba też podkreślić, że o ile kontakty z dzieckiem a alimenty to prawnie dwie odrębne kwestie, to podczas rozprawy warto zaznaczyć, jaka jest faktyczna postawa rodzica wiodącego. Jeśli istnieje możliwość przedstawienia dowodów na celowe izolowanie dziecka, może to wpłynąć na ostateczny wyrok Sądu.

Czy brak kontaktu z dzieckiem po rozwodzie zwalnia z płacenia alimentów?

Nie. Prawo do kontaktów i obowiązek alimentacyjny są całkowicie odrębnymi sferami, chociaż w praktyce często się przenikają. Brak widzeń z małoletnim lub nierealizowanie ich przez jednego z rodziców w żadnym wypadku nie oznacza ustania obowiązku łożenia na jego utrzymanie. Wręcz przeciwnie – relacja na linii kontakty z dzieckiem a alimenty działa w drugą stronę: im mniejszy osobisty udział w życiu małoletniego, tym wyższe kwoty alimentów mogą zostać przyznane.

Podsumowanie: kontakty z dzieckiem a alimenty

Przy rozwodzie czy rozstaniu kwestie finansowe zawsze wzbudzają najwięcej emocji, niezależnie od tego, czy chodzi o podział majątku, czy utrzymanie małoletnich. Warto zapamiętać kilka kluczowych faktów:

• Alimenty są zależne od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz możliwości finansowych i zarobkowych rodziców;

• Brak kontaktów z dzieckiem nie zwalnia z obowiązku uiszczania na nie opłat;

• Utrudnianie kontaktów drugiemu rodzicowi jedynie w celu uzyskania wyższych alimentów to strategia, która z czasem zawsze obraca się przeciwko osobie utrudniającej te relacje;

• Dobry, jakościowy i częsty kontakt z małoletnim może wpłynąć na proporcjonalne obniżenie wysokości zasądzonych na niego alimentów;

• Rodzice mają prawny obowiązek utrzymywania potomstwa, a także niezbywalne prawo i obowiązek do utrzymywania z nim osobistych relacji;

• Najlepiej dla dobra dziecka jest, gdy dorośli – zamiast toczyć sądowe batalie o każdy grosz – skupią się na wspólnym budowaniu zdrowych relacji z potomkiem.

Alimenty Rzeszów – wsparcie profesjonalnej kancelarii prawnej

Sprawy z zakresu prawa rodzinnego, w szczególności te, w których przecinają się kontakty z dzieckiem a alimenty, wymagają nie tylko gruntownej wiedzy prawniczej, ale także dużego doświadczenia procesowego. Jeśli stoisz przed koniecznością uregulowania sytuacji opiekuńczo-finansowej swojego potomka, domagasz się sprawiedliwego podziału kosztów utrzymania lub druga strona bezpodstawnie utrudnia Ci spotkania z małoletnim, nie musisz przechodzić przez to samodzielnie. Nasza kancelaria z Rzeszowa od lat skutecznie reprezentuje Klientów w sprawach o alimenty oraz uregulowanie kontaktów, dbając o zabezpieczenie ich interesów i – przede wszystkim – dobra dzieci. Zapewniamy obiektywne doradztwo i pełne zaangażowanie na każdym etapie postępowania. Nie zostawiaj swojej przyszłości przypadkowi – skontaktuj się z nami już dziś, aby umówić się na indywidualną poradę prawną i wspólnie opracować najskuteczniejszą strategię działania na sali sądowej.